Með styrkjum hins opinbera greiða Garðyrkjubýli mun lægra verð en önnur fyrirtæki í viðskiptum við RARIK. Í dag klukkan hálfeitt efndu garðyrkjubændur til mótmæla fyrir framan Alþingishúsið áður en þingfundur hefst í dag.
Kröfur garðyrkjubænda nú eru um lækkun raforkuverðs. Þeir fara fram á að búinn verði til sérstakur garðyrkjutaxti og ennfremur að allar garðyrkjustöðvar verði skilgreindar sem þéttbýlisstaðir.
Í tilskipun Evrópusambandsins segir m.a. um gjaldskrár vegna flutnings og dreifingar:
„Aðildarríkin skulu tryggja að kerfi sem komið er á fyrir aðgang þriðju aðila að flutnings- og dreifikerfum, sem byggist á birtum gjaldskrám, gildi um alla óbundna viðskiptavini og því sé beitt hlutlægt og án þess að kerfisnotendum sé mismunað."
Þetta felur í sér að óheimilt er að taka mishátt gjald fyrir flutning og dreifingu raforku, eftir því til hvers raforkan er notuð. Gjaldskrá skal vera þannig uppbyggð að hún hvetji til bættrar nýtingar dreifikerfis utan álagstíma, t.d. með tímaháðum taxta. Heimilt er að bjóða upp á lægri taxta gegn skertum afhendingargæðum. Af ofangreindu er ljóst að setning sérstaks raforkutaxta til garðyrkjunnar stenst ekki ákvæði raforkulaga. Slíku yrði ekki komið við nema því aðeins að ákvæðum raforkulaga yrði breytt en telja verður að slík breyting stæðist ekki kröfur tilskipunar Evrópusambandsins.
Samkvæmt raforkulögum er dreifiveitum heimilt að sækja um leyfi til Orkustofnunar til að hafa sérstaka gjaldskrá á dreifbýlissvæðum þar sem kostnaður vegna dreifingar er sannanlega hærri en í þéttbýli. Orkubú Vestfjarða og RARIK fengið slíkt leyfi. Dreifbýlisgjaldskrá er háð sömu skilyrðum og almenn gjaldskrá um að gætt skuli jafnræðis og byggt á hlutlægum og gegnsæjum sjónarmiðum. Því er afar hæpið að reglugerð verði breytt þannig að garðyrkjustöðvar verði skilgreindar sem þéttbýlisstaðir, enda myndi það bitna á öðrum viðskiptavinum.
Það er reyndar vandséð hvaða ávinning garðyrkjubændur telja sig hafa af því að skilgreina staðsetningu garðyrkjustöðva upp á nýtt, þar sem þeir njóta jafnræðis í dag í gegnum styrki hins opinbera. Frá árinu 2005 hefur flutningur og dreifing raforku til garðyrkjubænda verið niðurgreidd samkvæmt samningum sem gerðir voru á grundvelli aðlögunarsamnings um starfsskilyrði framleiðenda garðyrkjuafurða frá árinu 2002. Samningarnir fela í sér að landbúnaðarráðuneytið skuldbindur sig til að greiða niður flutning og dreifingu raforku til lýsingar plantna í gróðurhúsum með því að magnliðir í gjaldskrám orkufyrirtækja fyrir flutning og dreifingu eru greiddir niður um 95%. Í kjölfar niðurskurðar í ríkisútgjöldum á þessu ári var þetta hlutfall lækkað. Niðurgreiðslan er nú um 67% í þéttbýli, en 76% í dreifbýli og jafnar þar með verðið í þéttbýli og dreifbýli.
Þess má geta að á síðasta ári var meðalverð frá RARIK til Garðyrkjubænda fyrir dreifingu um 2,89 kr/ kWh, niðurgreiðslur ríkisins námu um 2,67 kr/kWh og greiddu Garðyrkjubændur því um 22 aura fyrir kWh að jafnaði, aðeins brot af því sem aðrir viðskiptavinir RARIK greiða. Nú er hlutdeild Garðyrkjubænda um 105 aurar að meðaltali, og hefur aukist fyrst og fremst vegna skerðingar á niðurgreiðslum. Þrátt fyrir skerðinguna, greiða Garðyrkjubændur enn mun lægra verð fyrir orkudreifingu en aðrir viðskiptavinir.
Að lokum er rétt að benda á að rafmagnsnotkun til garðyrkjulýsingar er í hámarki á þeim tíma ársins sem mest eftirspurn er eftir rafmagni í dreifikerfinu og framleiðslan dýrust.
